Bijeenkomst

Afscheidssymposium Prof dr. Zeger van der Wal

35 jaar na de speech van Ien Dales: kan een ‘beetje integer’ wél?

Op maandag 29 juni 2026 (16.00–17.15 uur) organiseert CAOP het afscheidssymposium van prof. dr. Zeger van der Wal in Den Haag. Hij bekleedde 10 jaar lang de Ien Dales leerstoel ‘Overheid als arbeidsorganisatie’ aan de Universiteit Leiden. Deze middag zal hij kritisch reflecteren en in gesprek gaan over het huidige debat over integriteit en sociale veiligheid.

STARTDATA 29 juni, 2026 , 16:00 - 17:15 CAOP, Lange Voorhout 13, Den Haag

In 1992 hield wijlen minister van Binnenlandse Zaken Ien Dales een beroemd geworden toespraak over integriteit op het jaarlijkse VNG congres. Zij stelde: “Je bent of integer of je bent het niet. Een beetje integer kan niet.” De toespraak vormde het startschot voor de ontwikkeling en formalisering van uiteenlopende beleidsinstrumenten en regelgeving rond integriteit. Meer recent kwam daar het veelgebruikte begrip sociale veiligheid bij. Met gedragscodes, screening, regelingen voor geschenken, nevenfuncties en belangenverstrengeling én een hausse aan nieuwe rollen, functionarissen, commissies en onderzoeken. Missie geslaagd dus. Of niet? Hoe zou Ien Dales kijken naar het huidige debat over integriteit en sociale veiligheid?

Veranderende betekenis van sociale veiligheid en integriteit

Zeger van der Wal, die de afgelopen 10 jaar de Ien Dales leerstoel bekleedde namens CAOP bij de Universiteit Leiden en daarmee invulling gaf aan haar gedachtengoed, is steeds kritischer over de manier waarop de labels sociale veiligheid en integriteit worden ingezet. In een deel van de gevallen gebeurt dat namelijk te snel, te lichtzinnig, of zelfs oneigenlijk. De begrippen dreigen daarmee geleidelijk hun scherpte en betekenis te verliezen. Een meer selectieve inzet is hoognodig.

De veranderende inzet en betekenis door de jaren heen laat zien dat deze begrippen contextueel en temporeel dynamisch zijn en meebewegen met het maatschappelijke klimaat. In een tijd waarin assertieve werknemers hoge eisen stellen aan taal en gedrag en snel stelling nemen (of zich daartoe gedwongen voelen), worden op de werkvloer al snel grote woorden gebruikt.

Iemand aanspreken op prestaties voelt al gauw ‘onveilig’ of is een ‘aantasting van de integriteit’. Op afdelingen waar het schuurt, heerst een ‘angstcultuur’. Zware woorden vragen echter om zware maatregelen. Zo houden we een externe integriteitsindustrie en een intern regelcircus in stand. Of een continue toename van loketten, instrumenten en onderzoek eigenlijk wel bijdraagt aan de verbetering van cultuur, leiderschap en beroepstrots is maar zeer de vraag.

Reflectie op heden, verleden en toekomst

Uiteraard is soms sprake van echte onveiligheid en moet daar overtuigend op worden geacteerd. Maar zou bij een stevig functioneringsgesprek het woord ‘onprettig’ niet beter passen dan ‘onveilig’? En moeten we het bij gesprekken over integriteit niet veel vaker hebben over wat er voor organisatie en individu wezenlijk toe doet en hoe dat optimaal bevorderd en geborgd kan worden, in plaats van over bonnetjes en kerstpakketten?

In zijn afscheidssymposium reflecteert de voormalig bijzonder hoogleraar op heden, verleden en toekomst. Collega’s uit wetenschap en praktijk reflecteren met hem mee. En uiteraard gaan we deze middag met elkaar in gesprek.

Programma en tijden

15.30 uur: Inloop en ontvangst
16.00 uur: Inleiding door Marjolijn Olde Monnikhof (CAOP)
16.10 uur: Presentatie en reflecties door Zeger van der Wal
16.40 uur: Dialoog en discussie met deelnemers
17.10 uur: Afsluiting en uitreiking essay
17.15 uur: Netwerkborrel

Deelnemers krijgen na afloop een speciaal essay van Zeger van der Wal mee naar huis dat deze dag officieel het levenslicht ziet.

Voor wie?

Bestuurders, beleidsmakers, leidinggevenden, ambtenaren, specialisten, onderzoekers en alle andere functionarissen die werken aan een betekenisvolle invulling van integriteit en sociale veiligheid.