Grafieken loonontwikkeling
Cao’s publieke sector
Cultuur en Sport
Gezondheidzorg en Welzijn
Onderwijs en Kennis
Openbaar bestuur en Overheid
Veiligheid en Defensie
Inflatie en loonstijgingen na 2022: ongelijk herstel tussen sectoren
Vanaf 2022 is er een sterke toename van de inflatie. Deze stijging hangt samen met de Russische inval in Oekraïne en de daaropvolgende sancties. In veel cao’s volgen enkele jaren later loonstijgingen die dit deels compenseren. In de meeste publieke sectoren overtreffen lonen uiteindelijk de inflatie, waardoor de koopkracht stabiel blijft of licht stijgt. De sector Cultuur en Sport vormt een uitzondering: daar blijven lonen sinds 2021 achter, waardoor de koopkracht daalt.
Loonontwikkeling blijft achter bij inflatie in Cultuur en Sport
In de sector Cultuur en Sport blijft de loonontwikkeling in alle deelsectoren achter op de stijging van de prijzen. Vooral vanaf 2022 loopt de inflatie duidelijk voor op de loonstijgingen. Hoewel de lonen de laatste jaren een inhaalslag maken, blijven ze gemiddeld achter, waardoor de koopkracht in deze sector onder druk staat. Alleen in de sector Toneel en Dans hebben de salarissen zich ontwikkeld naar het niveau van de inflatie.
Sterk herstel koopkracht in zorg, maar niet overal gelijk
Vanaf 2022 is een versnelling zichtbaar van de loonontwikkeling in bijna alle deelsectoren in de sector Gezondheidszorg en Welzijn. In meerdere deelsectoren lopen de loonstijgingen uiteindelijk op tot rond of boven de inflatie, waardoor de koopkracht zich herstelt. Vooral in ziekenhuizen en de universitaire medische centra is de loonstijging relatief sterk, terwijl andere deelsectoren een meer geleidelijke ontwikkeling laten zien. De CAO Apotheken kent in de sector de gemiddeld laagste loonontwikkeling.
Onderwijssector versterkt koopkracht door stijgende lonen
De lonen in de sector Onderwijs en Kennis stijgen sinds 2019 in alle deelsectoren, met een duidelijke versnelling vanaf 2022. Met name in het primair onderwijs en voortgezet onderwijs is de loonstijging relatief sterk. Na een loonsverhoging van 10 procent in juli 2023 in het voortgezet onderwijs zien we in 2024 een trendbreuk omdat er voor 2024 geen loonsverhoging was overeengekomen. Na 2024 trekt de lijn weer bij. In de meeste deelsectoren houden de lonen gelijke tred met of overtreffen zij de inflatie, waardoor de koopkracht over het algemeen behouden blijft of licht toeneemt.
Lonen bij overheid maken inhaalslag na inflatiepiek
In reactie op de stijgende inflatie, stijgen de lonen binnen de sector Openbaar bestuur en Overheid sterk vanaf 2022. Na een periode waarin de inflatie vooroploopt, maken de lonen in alle deelsectoren een inhaalslag en groeien ze naar een vergelijkbaar of iets hoger niveau. Met name bij gemeenten en waterschappen is de loonstijging relatief sterk, waardoor de koopkracht zich over het algemeen herstelt. De vanaf 2024 door het kabinet gehanteerde nul-lijn voor de lonen van ambtenaren bij het Rijk is duidelijk zichtbaar in de grafiek.
Koopkrachtherstel door versnelling loonstijging in veiligheidssector
De lonen in de sector Veiligheid en Defensie stijgen sinds 2019 in alle deelsectoren, met een duidelijke versnelling vanaf 2022. Na een periode waarin de inflatie sneller oploopt, maken de lonen een inhaalslag en groeien zij naar een vergelijkbaar niveau. Met name in de particuliere beveiliging* en bij de politie is de loonstijging relatief sterk.