Zoeken Menu

Expertise AGFA ook na normalisering belangrijk

28-11-2017

Ook na de normalisering van de rechtspositie van ambtenaren is er nog werk voor de Adviescommissie Grondrechten en Functie-uitoefening Ambtenaren (AGFA). Zolang de inperking van de vrijheid van meningsuiting voor ambtenaren blijft bestaan, is de expertise van de AGFA van belang. De adviescommissie zou bijvoorbeeld een adviserende rol kunnen spelen in rechtszaken over strafontslag. Dat zei prof. dr. Alexander de Becker op het 25-jarig-jubileumsymposium van de AGFA op 17 november in Den Haag.

Heeft de normalisering van de rechtspositie gevolgen voor de vrijheid van meningsuiting van ambtenaren? En hoe beïnvloeden (sociale) media die vrijheid? Deze vragen stonden centraal tijdens het symposium dat de AGFA hield ter gelegenheid van haar 25-jarig bestaan. Voor ambtenaren geldt dat ze geen uitlatingen mogen doen die hun hun eigen functioneren of dat van hun werkgever kunnen aantasten (artikel 125a Ambtenarenwet). De AGFA werd in 1992 opgericht om het Rijk, de politie en defensie te adviseren bij voorgenomen disciplinaire straffen voor ambtenaren die deze wettelijke norm overtreden.

Preventieve bescherming van ambtenaar

Advies over voorgenomen disciplinaire straffen is nog steeds de hoofdtaak van de AGFA, vertelt commissievoorzitter Job Cohen in zijn inleidende toespraak. Het Rijk, de politie en defensie zijn verplicht advies te vragen aan de AGFA voor ze een disciplinaire straf opleggen. De laatste jaren was de commissie echter veel meer nodig voor zijn neventaak: advies geven over voorgenomen ontslagen van ambtenaren uit vertrouwensfuncties. Deze ambtenaren kunnen hun vertrouwensfunctie niet meer uitoefenen omdat hun verklaring van geen bezwaar is ingetrokken.

Veranderende rechtspositie ambtenaren

Prof. dr. Alexander de Becker, onderzoeksprofessor aan de rechtenfaculteit van de Universiteit Gent, vertelde meer over de gevolgen van de normalisering voor de vrijheid van meningsuiting bij ambtenaren. Voor de ambtenaren in de Rijkssector gaat het reguliere arbeidsrecht gelden en daarmee veranderen ook de regels rond ontslag. Maar artikel 125a van de Ambtenarenwet blijft voor hen gewoon de norm. En totdat dit in de cao wordt gewijzigd, blijven werkgevers in de Rijkssector verplicht om de AGFA te raadplegen voordat ze een disciplinaire straf opleggen. De rol van de AGFA blijft dus na de normalisering belangrijk, vindt De Becker. Volgens hem zou de commissie in de nabije toekomst met haar expertise het UWV en de (kanton)rechter kunnen bijstaan als die moeten besluiten over een strafontslag.

Welke rol spelen (social) media?

Mark Kranenburg, politiek redacteur bij NRC, liet in zijn presentatie zien hoe de (social) media de vrijheid van meningsuiting voor ambtenaren beïnvloeden. Het is niet toevallig dat recente zaken waar de AGFA zich over boog, juist met social media te maken hadden. Via internet wordt een individuele mening sneller zichtbaar voor anderen. Dat betekent volgens Kranenburg niet dat een ambtenaar nooit iets op social media moet plaatsen. Maar enige voorzichtigheid is wel op zijn plaats. Dat geldt overigens ook voor journalisten als ze meningen optekenen of stukken online plaatsen.

Dilemma’s

Tijdens de discussie kwamen er dillema’s naar voren bij de aanwezige ambtenaren. Wat nu als je naast je werk politiek actief bent? Of als je actief bent binnen de vakbeweging? AGFA-voorzitter Job Cohen wees op de 6 toetsstenen uit de aanwijzing bij wetsartikel 125a. Het tijdstip en de wijze waarop de uitlatingen zijn gedaan, wegen bijvoorbeeld mee in de beslissing over een strafmaatregel. Dat biedt ambtenaren toch meer mogelijkheden dan op het eerste gezicht lijkt.

Meer informatie