CAOP Vertrouwd met arbeidszaken

Leeropdracht Albeda leerstoel

Toelichting op en plaatsbepaling van een bijzonder hoogleraarschap arbeidsvoorwaardenvorming bij de overheid.

De Stichting bijzondere leerstoel "Arbeidsvoorwaardenvorming bij de Overheid (Albeda-leerstoel)" aan de Universiteit Leiden, beoogt te benadrukken dat in de Faculteit der Sociale Wetenschappen het veld van arbeidsverhoudingen in zijn verschillende facetten wordt bestudeerd. Kern van het taakgebied van de bijzondere leerstoel vormt de studie van het proces van totstandkoming en de inhoud van arbeidsvoorwaarden bij de overheid op alle niveaus. Deze analyses vinden plaats tegen de achtergrond van veranderingsprocessen die de arbeidsorganisatie bij de overheid doormaakt en in vergelijking met ontwikkelingen in de private sector. Centraal staan themata als de inrichting van het loonruimtemodel (overleg of onderhandeling), de vigerende stakingsregels alsmede de inhoud en werking van mogelijke interventiemechanismen, die conflictbeheersing beogen. De nadruk op de beleidsdimensie brengt met zich mee, dat in het vak de opdracht ligt besloten te denken in termen van alternatieven, van "nieuwe" sociale constructies, mede in het licht van de totstandkoming van een grotere West-Europese eenheid door uitbreiding en verdieping van de Europese Gemeenschap. Dit sluit geenszins aandacht voor theorievorming uit.

Het kengebied van de Albeda-leerstoel kan nader worden aangeduid via specificatie van de formele invalshoek, het materiële object van studie en een schets van de concrete oriëntatievelden die kristallisatiepunten van opleiding en onderzoek zijn in de faculteit.

In essentie is de formele invalshoek de sociologische benadering. Hiermee kan evenwel niet worden volstaan. De nadruk op een bepaald maatschappelijk veld - de arbeidsverhoudingen in het bijzonder bij de overheid - brengt met zich mee, dat de daar optredende verschijnselen en processen niet louter kunnen worden gevat in sociologische vraagstellingen.

Naast sociologische zijn vaak economische, juridische, bestuurskundige en sociaal-psychologische inzichten vereist. Het brede veld van de arbeidsverhoudingen in de overheidsorganisatie laat zich bijgevolg slechts gedeeltelijk vanuit een formele invalshoek benaderen. Gezien de aard van het studie-object en gegeven de positionering binnen de faculteit dient de sociologische vraagstelling echter overheersend te zijn. Materieel wordt het studie-object gevormd door vraagstukken die op de grens liggen van de disciplines economie en sociologie. Het gaat daarbij veelal om vraagstukken die traditioneel vanuit de economie worden gekeken (verhouding collectieve - private sector, loonstijgingsgrondslagen, koppelingsmethodieken e.d.) maar die zich evenzeer en soms zelfs in het bijzonder lenen voor een sociologische analyse. Het economisch proces van voortbrenging van goederen en diensten voltrekt zich binnen, en wordt beheerst door, een maatschappelijk kader van waarden en normen, dat zijn weerspiegeling vindt in het gedrag van en de relaties tussen actoren binnen dit proces. Tegen deze achtergrond is de vraag cruciaal in welke mate het stelsel van arbeidsverhoudingen bij de overheid hiervan de invloed ondergaat dan wel beïnvloedend werkzaam is.

Kenmerkend voor het stelsel van arbeidsverhoudingen is de aanwezigheid van vele, onderling verweven, maatschappelijke organisaties, instituties en organen die tezamen met de overheid beleid ontwikkelen. Beleidsanalyse is daarmee een onmisbaar element van het taakgebied. Empirische beleidsanalyse van beleidsvoorstellen en van de besluitvormingsprocessen die zich daaromheen voltrekken is evenzeer van belang als deze analyse van niet-beïnvloede of niet-beheerste effecten op de totstandkoming en inhoud van arbeidsvoorwaarden bij de overheid.

Het belang van gerichte bestudering van arbeidsverhoudingen op universitair niveau is met de instelling van de leerstoel sociaal-economisch beleid in 1963 voor het eerst in Nederland tot uitdrukking gebracht. De eerste bezetter van de leerstoel - dr. W. Albeda - heeft het ordinariaat gemaakt tot een herkenbaar en gewaardeerd kristallisatiepunt. De leerstoel sociaal-economisch beleid heeft in 1988 zijn voortzetting gekregen in de leerstoel sociologie en sociaal beleid met name in relatie tot de verzorgingsstaat in de vakgroep sociologie. Deze historische band alsmede de met de vestiging van de bijzonder leerstoel tot uiting te brengen waardering voor de eerste leerstoelhouder en diens werk ten behoeve van de verbetering van de arbeidsverhoudingen bij de overheid maken plaatsing in de vakgroep sociologie prioritair en samenwerking met de ordinarius verzorgingsstaat aanbevelenswaardig.

De hoogleraren op de Albeda Leerstoel zijn prof. mr. L.C.J. (Loe) Sprengers en prof. mr. R. (Roel) Bekker.